Glazen kas met loopbrug boven de kruinen

Al sinds 1682 was de Hortus Botanicus van de Universiteit van Amsterdam gevestigd aan de Nieuwe Herengracht. Lange tijd stond de tuin internationaal in hoog aanzien. In 1986 besloot de UvA, vanwege bezuinigingen en het feit dat veranderingen in de studie biologie een plantentuin minder noodzakelijk maakten, tot sluiting van de Hortus. In verband met de bouwvallige staat waarin het complex verkeerde, werd een groot deel van de kassen gesloopt. De plantencollectie werd grotendeels elders ondergebracht.

Op initiatief van de Vereniging Vrienden van de Hortus werd gepoogd de Hortus te behouden en open te stellen voor het publiek. Aanvullende voorzieningen zoals horeca werden toegevoegd. De bouw van een nieuwe kas om de her en der verspreide plantencollectie onder te brengen had prioriteit in de uitvoering van dit initiatief.

De Hortus heeft een oppervlakte van circa 1.500 meter en een vrije hoogte die varieert van vier tot elf meter. De kas is verdeeld in drie zones voor verschillende klimaatsoorten: tropisch, subtropisch en woestijnklimaat, van elkaar gescheiden door glazen wanden. Gezien de locatie midden in de grachtengordel van Amsterdam, was het van belang de kas zorgvuldig in de bestaande stedelijke structuur in te passen.

Aan de zijde van de Nieuwe Herengracht sluiten de glazen wanden en kappen qua maatvoering, ritme en richting aan bij de tegenoverliggende grachtenpanden. Het gebogen dak wordt lager in de richting van de tuin, die daardoor gevrijwaard blijft van schaduw en een intiem karakter krijgt. Om de kosten te reduceren is zoveel mogelijk gebruik gemaakt van elementen uit de productiekassenbouw, die als een huid over de draagconstructie worden gespannen.

De hoofddraagconstructie is zo dun mogelijk ontworpen voor optimale daglichtopbrengst in de kas. De constructie is gebaseerd op het 'tensegrity' principe. Een systeem van kolommen die als drukstaven fungeren en dunne trekstaven die de constructie onder voorspanning zetten, waarborgt de stabiliteit. Hoog in de kas is een stalen loopbrug met een glazen vloer bevestigd, die uitzicht biedt op de kruinen van de bomen. De constructie van de brug bestaat uit een ronde buis, die ook de leuning en de steunen voor de glazen vloer draagt.

Opdrachtgever: Stichting Interimbeheer Hortus Botanicus Amsterdam
Ingenieursbureau: ABT Velp
Ontwerp: 1990-1992
Opening: 1993

Project: #25