Oosterweelverbinding Antwerpen – Rechteroever

De Oosterweelverbinding is een belangrijk onderdeel van het Masterplan 2020, dat voorziet in nieuwe wegen, extra tramprojecten, fietspaden en andere mobiliteitsinitiatieven voor de regio Antwerpen. Grontmij en Witteveen+Bos, verenigd in de THV RoTS, verzorgen in opdracht van de Beheersmaatschappij Antwerpen Mobiel (BAM NV) de opmaak van het ontwerp voor de Oosterweelverbinding op de Rechteroever.

Ontwerpopdracht 

ZJA Zwarts & Jansma Architecten ontwerpt in opdracht van THV RoTS de Oosterweelverbinding rechteroever en de bijbehorende voorbereidende werken die de mobiliteit in Antwerpen moeten verbeteren. De voorbereidende werkenzijn de fietsbrug IJzerlaan, het Pompstation (gemaal) Schijn en de fietsbrug Schijnpoortweg.

Oosterweelverbinding rechteroever

Het project Oosterweelverbinding rechteroever zorgt voor de sluiting van de ringweg rond Antwerpen. Een nieuwe Antwerpse ring, die grotendeels beneden maaiveld wordt aangelegd, biedt kansen om de directe omgeving te her-ontwikkelen en om relaties tussen de stadsdelen aan weerszijden te herstellen en opnieuw vorm te geven.

De opdracht beslaat de vormgeving van de infrastructuur zelf, de inrichting van de snelweg, het ontwerp van de kunstwerken en geluidsschermen en een goede stedelijke inpassing hiervan.

Belangrijkste thema’s zijn het creëren van een rustig wegbeeld en het faciliteren vaneen goede oriëntatie voor de weggebruiker. Een uitgesproken vormgeving en herkenbare architectonische taal is daarbij belangrijk.

De Oosterweelverbinding Rechteroever is een complexe infrastructuur, waarbij veel verweving van verkeer plaatsvindt. Het project beslaat het tracé van knooppunt Antwerpen Noord tot Antwerpen Oost en de nieuwe verbinding onder het havengebied naar de Oosterweelknoop, waar de aansluiting op de nieuwe Scheldetunnel zal worden gerealiseerd.

In dit tracé gebeurt heel veel op relatief korte afstand. De knooppunten, op- en afrittencomplexen en weefzones voor de tunnels liggen nagenoeg aansluitend. Dit vraagt om oplossingen waarbij het verkeer vlot en veilig kan worden afgewikkeld en waarbij een goede oriëntatie en leesbaar wegbeeld belangrijk is. Met de verdiepte ligging van de Ring en de knooppunten en tunnels dicht op elkaar, dreigt de weggebruiker die oriëntatie snel te verliezen.

Een goed architectonisch ontwerp maakt hiervan een overzichtelijk, rustig en eenduidig beeld. Integrale vormgeving doet de verschillende elementen in elkaar overvloeien en haalt de storende elementen uit het beeld.

Als basis is gekozen voor donkere wanden in de verdiepte open delen van het tracé, die vloeiend overgaan naar witte wanden in de tunnels. De bovenranden van de wanden vormen de dragers voor stempelconstructies, verlichting en installaties en zijn in wit beton uitgewerkt, waardoor een mooi contrast ontstaat met de donkere wanden. Ze vloeien over in de tunnelmonden en randen van de overkappingen. Er is gestreefd naar oplossingen, die lang mooi blijven en zo min mogelijk onderhoud vragen.

FIETSBRUG IJZERLAAN

De nieuwe voetgangers- en fietsbrug zal de IJzerlaanbrug over het Albertkanaal vervangen.

Het verdwijnen van de IJzerlaanbrug past binnen het plan van Groene Singel in het Masterplan 2020 van stad Antwerpen. Om meer containers per binnenschip te kunnen vervoeren, worden alle bruggen over het Albertkanaal verhoogd en wordt ook de vaargeul verbreed. De huidige IJzerlaanbrug verdwijnt volledig.

Het meest in het oog springende van het project IJzerlaan is de nieuwe voetgangers- en fietsbrug over het Albertkanaal. Aan de Merksemse zijde vertrekt de fietsbrug in een nieuw parkgebied tussen het Albertkanaal en de Oude Bredabaan. Met de nieuwe brug komt er een verbinding met de Vaartkaai, de Campiniastraat, Groenendaallaan en de Bredabaan. De fietsers kunnen zo naadloos aansluiten op het Ringfietspad, het Singelfietspad en de fietssnelweg van Antwerpen naar Essen.

De ijzeren brug krijgt een sterk horizontaal karakter, waarbij de leuningen dragend worden uitgevoerd. Ze worden ondersteund door V-vormige kolommen die een minimale impact op het onderliggende park hebben en de brug een luchtige aanblik geven.

Boven het kanaal worden de leuningen opengetrokken tot hoge ruimtelijke liggers om zo uitzicht te bieden over de omgeving. De overspanning over het kanaal meet ruim 85m, dit brugdeel zal in één keer worden geplaatst, om het scheepvaartverkeer zo min mogelijk te hinderen. De brug krijgt een marine-grijze buitenzijde, passend in de harde industriële omgeving, terwijl de binnenzijde in licht witgrijs zich richt op de gebruiker en zo een aangenaam lichte fietsroute biedt.

De nieuwe fietsbrug zal ongeveer 490 m lang worden en hiermee de langste van Vlaanderen zijn. De brug wordt in twee fasen aangelegd; in eerste instantie de aanbrug in het park aan zijde Merksem, de overbrugging van het Albertkanaal en de tijdelijke aanlanding aan de zuidoever. Na realisatie van de nieuwe Ring van Antwerpen zal de definitieve aanlanding worden gemaakt.

POMPSTATION SCHIJN

De verlegging van het riviertje de Schijn en de daarmee gepaard gaande herstructurering van de omgeving, wordt gevat in de aanleg van het Schijnpark. Belangrijk onderdeel van het Schijnpark vormt het nieuwe pompstation Schijn, een groot vijzelgemaal dat bovendien is uitgerust met stormpompen.

Het pompstation zorgt voor de afvoer van overtollig water vanuit de Schijnvallei naar het boezemwater van het Albertkanaal, het havengebied en de Schelde.

Het ontwerp en de inpassing van het pompstation kwam tot stand in een samenwerking met de stedenbouwkundigen en de ingenieurs van THV RoTS. Het gebouw krijgt een centrale plek in het nieuwe Schijnpark op de kruising van de toegang naar het park en het Ringfietspad en wordt daarmee het meest in het oog springende element in het park.

Om de technische, massieve betonnen kern van het gebouw wordt een doorschijnende 2e huid gemaakt, die het gebouw een rijkere uitstraling geeft en bovendien alle elementen van het project omkadert in één architectonisch schil. Zo worden gebouw, hekwerk, onderhoudsbordessen, toegangspoorten en verlichting samengebracht in één architectuur.

De architectonische schil wordt uitgevoerd in Cortenstalen strekmetaalpanelen, gemonteerd op Cortenstalen frames ofwel direct afgesteund op de betonnen kern van het pompstation.

‘s Avonds wordt het gebouw sfeervol aangelicht, waardoor het ook dan symbolisch een centrale plek in het park krijgt.

Klant: Beheersmaatschappij Antwerpen Mobiel
Opdrachtgever: THV RoTS (Witteveen+Bos en Sweco Belgium)
Jaar: 2012 - heden

Project: #707

Foto's: Sweco Belgium en Bam nv